NASZE PUBLIKACJE

Jak rozwijać gotowość szkolną – ćwiczenia praktyczne

Kolorowe przybory szkolne

Motoryka mała

  • kształtowanie prawidłowego chwytu pisarskiego;
  • kreślenie linii z zachowaniem kierunku ruchu: linie pionowe (z góry na dół), linie poziome (od lewej do prawej strony), rysowanie kół w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara (podobnie jak literę C);
  • rysowanie ślimaka, spiralek, pętelek, rysowanie po śladzie linii, figur, całych obrazków, szlaczków;
  • zamalowywanie wnętrza figur, rysunku konturowego, obwodzenie konturów rysunków;
  • kreślenie linii pionowych, poziomych, ukośnych;
  • rysowanie z regulowaniem nacisku kredki: lekko, mocno oraz średnio;
  • zabawy gazetą: zgniatanie kawałka gazety ręką prawą, lewą i oburącz (jednostronnie i z przekraczaniem linii środkowej ciała); wydzieranie drobnych kawałków, zgniatanie;
  • zabawy z klamerkami do bielizny: naciskanie klamerek kolejnymi palcami (kciuk – palec wskazujący; kciuk – każdy następny palec). Pracuje ręka prawa, lewa, a następnie obydwie razem;
  • przyklejanie do kartki naklejek;
  • kalkowanie obrazków;
  • rysowanie;
  • przerysowywanie;
  • malowanie palcami i wielkoformatowe;
  • lepienie z modeliny, plasteliny, masy solnej, gliny;
  • nawlekanie koralików;
  • wyklejanie, wydzieranie;
  • zabawy paluszkowe;
  • cięcie nożyczkami po liniach;
  • dziurkowanie wykałaczką wykropkowanych kształtów;
  • zabawa pacynkami.

Motoryka duża

  • zabawy ruchowe, takie jak: pajacyk, swobodne bieganie (np. połączone z zatrzymywaniem się dziecka w miejscu w określonej pozie na dany sygnał);
  • skakanie przez skakankę, zabawy równoważne (np. chodzenie po narysowanej linii: krzywej, prostej);
  • jazda na dwukołowym rowerku z pedałami, hulajnodze dwukółkowej;
  • zabawy w naśladowanie chodu zwierząt: ślimaka (pełzanie), pieska (czworakowanie), zajączka (skoki), słonia (ciężki, powolny chód);
  • zabawy z piłką: rzucanie i chwytanie, odbijanie, podrzucanie, rzucanie do celu;
  • powtarzanie po rodzicu określonych ruchów z dużą dokładnością, w takiej samej kolejności oraz w podobnym tempie;
  • zabawy w oporowanie: odpychanie się od ściany oburącz, jedną a potem drugą ręką, siłowanie się w parach: przeciąganie liny, naciskanie pleców na plecy drugiej osoby, boku na bok, ramienia na ramię przeciwnika; w siadzie prostym, a potem w leżeniu na plecach napieranie stóp na stopy drugiej osoby;
  • jeżdżenie na rolkach, łyżwach, nartach;
  • taniec towarzyski, nowoczesny, ludowy;
  • wchodzenie i schodzenie ze schodów naprzemiennie bez trzymania.

Orientacja

  • wskazywanie i nazywanie poszczególnych części ciała;
  • określanie, gdzie znajduje się lewa strona, a gdzie prawa strona ciała;
  • powtarzanie po rodzicu określonych ruchów z dużą dokładnością, w takiej samej kolejności oraz w podobnym tempie;
  • chodzenie pod dyktando (np. idź 2 kroki w prawo, 3 w lewo) i rysowanie (rysuj 4 kratki w prawo, 2 w lewo);
  • nazywanie kierunków w przestrzeni, np. co stoi z prawej strony misia, pod stołem, w pudełku, obok kubka, nad regałem, pomiędzy autami;
  • nazywanie kierunków na kartce papieru, np. narysuj na środku kartki domek, w lewym dolnym rogu drzewo, w prawym górnym rogu słońce, za domem trzy kwiatki, przed domem ławeczkę, z prawej strony domu niebieskiego motyla, z lewej strony domu czerwonego itd.;
  • określenie, gdzie znajduje się prawa i lewa strona osoby znajdującej się naprzeciwko.

Samoobsługa

  • samodzielne ubieranie i rozbieranie się (przy opanowanej czynności ubierania/rozbierania można włączyć stoper z informacją dla dziecka „Czy uda Ci się to zrobić szybciej niż wczoraj?”
  • samodzielne sznurowanie butów;
  • posługiwanie się sztućcami, w tym krojenie nożem;
  • nakrywanie do stołu;
  • sprzątanie swojego pokoju;
  • zapinanie drobnych guzików, suwaków, haftek, sprzączek;
  • wyrabianie samodzielności podczas spożywania posiłków;
  • wyrabianie samodzielności podczas oczyszczania nosa;
  • wyrabianie samodzielności podczas korzystania z toalety.

Funkcje słuchowo-językowe

  • zapamiętywanie zdań i ich powtarzanie (zdania różnej długości, zaczynamy od krótkich, typu: Mama pije kawę, po coraz bardziej złożone: Jutro pójdziemy do dentysty, a potem na bajkę do kina.);
  • zapamiętywanie sekwencji słów, sylab, głosek i ich powtarzanie (zaczynamy od sekwencji 2-3 elementów i stopniowo ją wydłużamy);
  • zabawy w rozpoznawanie i wymyślanie rymów;
  • kształtowanie umiejętności dzielenia słowa na sylaby;
  • kształtowanie umiejętności składania sylab w całe słowo;
  • rozpoznawanie głosek w nagłosie (na początku słowa) i wygłosie (na końcu słowa);
  • analiza i synteza głoskowa słów (głoskowanie słów oraz składanie głosek w całe słowo: na początku 3-głoskowych i stopniowo wydłużamy);
  • zabawa w tzw. pociąg: jedna osoba mówi słowo, a następna znajduje słowo na ostatnią głoskę z poprzedniego słowa (np. kawa, aromat, torba, aktówka itd.)
  • zabawa w odnajdywanie słów na taką samą głoskę (np. k: kaczka, kot, karmnik, koza, kamień itd.)
  • umiejętność powtórzenia słowa bez pierwszej głoski (np. brama – rama, krata – rata, brak – rak)
  • ćwiczenia umiejętności definiowania słów: (np. kot to takie zwierzę, które ma miłe futerko, uszy i lubi wylegiwać się na słońcu);

Funkcje wzrokowo-przestrzenne

  • zabawy w spostrzeganie, np.: „Znajdź w pokoju przedmioty przypominające kształtem koło, kwadrat”;
  • zabawy typu: „Czego brakuje na tym obrazku?”;
  • gry typu memory mające na celu zapamiętywanie, gdzie leżą dane obrazki;
  • układanie gotowych puzzli;
  • wykonanie własnych puzzli: rozcięcie nożyczkami pocztówki na kilka elementów, wymieszanie i ich złożenie w całość;
  • wyszukiwanie różnic i podobieństw między dwoma obrazkami;
  • rozwiązywanie labiryntów;
  • dorysowywanie brakującej części obrazka według wzoru;
  • odtwarzanie układów przestrzennych z figur według wzoru, np. dwa trójkąty i koło ułożone w kokardkę;
  • układanie klocków, w tym także według wzoru;
  • obrysowywanie konturu obrazka bez odrywania ręki i zmieniania pozycji kartki;
  • wyszukiwanie przez lupę wskazanych małych elementów obrazka, figur, cyfr, liter;
  • łączenie punktów;
  • wodzenie wzrokiem za obiektem, np. za lizakiem lub małym przedmiotem, który dziecko trzyma przed sobą na wysokości oczu, rysując w powietrzu linie: poziome (przekraczając linię środkową ciała), pionowe, w kształcie fal, zygzaków, koła, kwadratu lub dowolnego rysunku z pamięci;
  • zabawy relaksujące wzrok, np. dziecko leży na dywanie, słucha spokojnej muzyki i rysuje po suficie światłem latarki różne wybrane przez siebie kształty. Może to robić w rytm słuchanej muzyki.

Rozwój emocjonalny

  • budowanie zamiłowania do czytania przez codzienne wspólne czytanie;
  • rozmowy na temat przeżyć bohaterów czytanej książeczki, obejrzanego filmu;
  • wspólna z rodzicem zabawa z komputerem, podczas której rodzic ma okazję zachęcić dziecko do wartościowych zabaw, np. z multimedialnymi programami edukacyjnymi;
  • gry stolikowe: rodzice – dziecko; dziecko – rodzeństwo; dziecko – rówieśnicy;
  • rysowanie własnych uczuć, np. po silnym przeżyciu (radosnym lub przykrym) zachęcamy dziecko: „Narysuj to, co widziałeś/przeżyłeś, o czym opowiadasz w taki sposób, w jaki tylko chcesz”;
  • zachęcanie dziecka do mówienia o swoich przeżyciach, próby nazywania uczuć i przeżyć emocjonalnych, np. Złoszczę się na ciebie, bo…; Jest mi smutno, gdy…, Bardzo się cieszę, bo… itd.);
  • zabawy rozładowujące nadmierne napięcie emocjonalne, szczególnie złość, np. zarysowywanie dużych powierzchni jaskrawymi kolorami kredek; rysowanie swojej złości, a następnie podarcie tej kartki i wyrzucenie do kosza; mocne tupanie nogami w wydzielonym kącie, uderzanie pięściami w poduszkę;
  • zabawy relaksujące, np. taniec listków na wietrze: dziecko i rodzic wchodzą w rolę listków i poruszają się swobodnie w rytm muzyki;
  • zabawy w naśladowanie emocji (jedna osoba pokazuje jakąś emocję, a druga ją powtarza);
  • zabawy w odgadywanie emocji (kalambury): jedna osoba pokazuje wybraną emocję, druga lub inni zgadują.

Rozwój społeczny

  • zabawy z rówieśnikami, rodzicami i innymi dorosłymi;
  • określanie dziecku zasad rządzących daną zabawą, grą i konsekwentne ich przestrzeganie;
  • egzekwowanie norm i zasad życia społecznego: wypełnianie obowiązków w domu, np. sprzątanie zabawek po zabawie, przyborów po rysowaniu, pomoc w przygotowaniu posiłków itp.;
  • inicjowanie rozmów z dziećmi na temat zbliżających się nowych obowiązków związanych z pójściem do szkoły. Przekazywanie dziecku pozytywnych sygnałów o szkole (to przyjazne miejsce, w którym będzie się uczyć ciekawych rzeczy oraz pozna wielu nowych przyjaciół).

Matematyka

  • umiejętność liczenia ze wskazaniem kolejnych elementów w zakresie 10 (jeden element, to jedno wskazanie i jeden liczebnik);
  • ćwiczenia z porównywania dwóch-trzech zbiorów („Gdzie jest więcej?”, „Gdzie jest mniej?”;
  • ćwiczenia dodawania i odejmowania na konkretach w zakresie 10 elementów (kasztany, guziki, liczydło);
  • zabawy z kategoryzowania (umiejętności połączenia wybranych elementów w jedną nadrzędną kategorię, np. jabłko, gruszka i śliwka to owoce);
  • zabawy z wyłączania elementu z kategorii (np. „Co tu nie pasuje?: marchew, ogórek, odkurzacz, burak);
  • granie w gry planszowe (można je zrobić samodzielnie);
  • odbijanie kleksów (rozlewamy niewielką ilość farbki na kartce i zaginamy ją; próbując przewidzieć, gdzie odbije się kleks);
  • zabawa w rytmy: wystukiwanie i powtarzanie rytmów z kilku elementów (np. garnek, garnek, patelnia, podłoga itd.) albo kontynuacja rozpoczętego rytmu (np. miś, jabłko, kubek, dom, miś, jabłko kubek …. itd.)
  • mierzenie odległości różnymi miarami (krokami, stopa za stopą, łokciami, dłońmi, patykiem, sznurkiem itp.)
  • zabawy wagą szalkową (można taką skonstruować samodzielnie z kijka, sznurka i dwóch woreczków): ważenie różnych przedmiotów np. ile kasztanów waży miś?, ile guzików waży kasztan? itp.)
  • mierzenie płynów (przy tej zabawie warto zaopatrzyć się w puste butelki o różnych pojemnościach i kształtach: np. ile kubków wody zmieści się w tej butelce, a ile w tamtej? Przelewanie tej samej objętości wody do butelek o różnych objętościach i kształtach;
  • zabawy konstrukcyjne (łączenie słomek w figury geometryczne, a następnie figury przestrzenne, układanie budowli)
  • pomoc w odmierzaniu składników do ciasta i dosypywaniu ich w odpowiedniej kolejności;
  • sprzątanie (np. wszystkie klocki wędrują do tego pudełka, skarpetki do szuflady, a książki na półkę)

Zachęcam do zapoznania się z książką E. Gruszczyk-Kolczyńskiej „Dziecięca matematyka” – tam znajdziecie Państwo więcej zabaw i podpowiedzi, w jaki sposób kształtować operacyjność myślenia tak ważną przy rozpoczęciu przez dziecko nauki w klasie I.

Autorzy: mgr Magdalena Łuszkiewicz – pedagog, mgr Paulina Łodyga – pedagog